Mevludin Ibish, profesor političkih nauka i međunarodnih odnosa na Međunarodnom balkanskom univerzitetu u Skoplju, kaže da bi jačanje vojne saradnje Srbije i Izraela moglo produbiti razlike u odbrambenim kapacitetima zemalja Balkana i povećati rizik od regionalne nestabilnosti. U autorskom tekstu za turski list Yeni Şafak zagovara intenzivniju saradnju Turske s regionalnim partnerima, uključujući Bosnu i Hercegovinu.
Prema njegovoj ocjeni, geopolitičko nadmetanje Turske i Izraela sve se više odražava na Balkan, kroz promjene u odbrambenim, tehnološkim, energetskim i infrastrukturnim odnosima. Jačanje izraelskih veza s Grčkom i Kiprom, uz produbljivanje vojne saradnje sa Srbijom, Ibish posmatra kao dio šireg povezivanja istočnog Mediterana i jugoistočne Evrope. Naglašava da ta kretanja ne ukazuju na vojni sukob Izraela i Turske na Balkanu, već pokazuju da vanjske sile regionu posvećuju veće resurse.
Autor posebno izdvaja politiku Srbije koja istovremeno održava odnose s različitim međunarodnim partnerima. Ukazuje na nabavke naoružanja iz Kine i Rusije, narudžbu 12 francuskih borbenih aviona Rafale te saradnju s Izraelom u oblasti vojne i nadzorne tehnologije.
Takva politika, smatra Ibish, omogućava Beogradu da smanji zavisnost od pojedinačnih dobavljača, ali otvara pitanje razlike između vojnih sposobnosti Srbije i susjednih država. Izraelsku odbrambenu saradnju u regionu posebno razmatra kroz veze s Grčkom, Srbijom i Rumunijom, uz naglasak na savremene sisteme protivvazdušne odbrane, dronove i nadzornu tehnologiju.
„Idealan model nije odvraćati države od planiranja odbrambenih tehnologija, nego izbjeći sigurnosnu neravnotežu koja bi mogla preoblikovati odbrambenu arhitekturu Balkana i narušiti regionalnu stabilnost“, piše Ibish.
Zašto Ibish traži jaču ulogu Turske i vojnu saradnju Srbije i Izraela posmatra kao rizik
Tursko djelovanje na Balkanu autor predstavlja kao spoj sigurnosne saradnje, investicija, trgovine, infrastrukture, obrazovanja, kulture i diplomatije. U odnosima s Bosnom i Hercegovinom izdvaja široke političke, ekonomske i kulturne veze, te smatra da bi Ankara trebalo intenzivnije i sistematičnije da sarađuje s BiH, Albanijom, Kosovom, Sjevernom Makedonijom i Crnom Gorom na jačanju odbrambenih kapaciteta.
Kao moguća područja saradnje navodi tehnologiju dronova, zajedničke proizvodne pogone, vojnu obuku te prenos tehnologije i stručnog znanja. Takav pristup, prema njegovoj procjeni, mogao bi ojačati sposobnost regionalnih partnera da zaštite suverenitet i doprinesu odvraćanju potencijalnih prijetnji.
Ibish naglašava da cilj saradnje ne bi trebalo da bude kopiranje vojnih sposobnosti Srbije niti stvaranje bloka koji bi Beograd tretirao kao protivnika. „Cilj ne bi bio automatski replicirati sposobnosti Srbije niti stvarati suprotstavljeni blok u kojem bi Srbiju trebalo smatrati protivnikom“, navodi autor.
Zagovara smanjivanje razlika u bezbjednosnim kapacitetima zemalja regiona, a snažniju tursku saradnju s balkanskim partnerima vidi kao dopunu bezbjednosnim interesima SAD-a i Evropske unije. „Turska ne treba da stvara zasebnu sigurnosnu sferu na Balkanu i postane još jedna sila koja se takmiči za dominaciju“, zaključuje Ibish, dodajući da njenu prednost vidi u povezivanju odbrambene saradnje s ekonomskim razvojem, infrastrukturom, diplomatijom i regionalnom integracijom.