Generalna skupština Ujedinjenih nacija usvojila je rezoluciju kojom traži zamjenu najraširenije svjetske mape – Merkatorove projekcije – novom kartom koja tačnije prikazuje stvarnu veličinu kontinenata, prije svega Afrike.
Rezolucija pod nazivom „Ispravite mapu“ nastala je zbog jedne upečatljive nepravilnosti: na Merkatorovoj mapi Afrika izgleda otprilike jednako velika kao Grenland, iako je u stvarnosti oko 14 puta veća. Kao zamjena predložena je takozvana projekcija „Jednaka Zemlja“, koju su članice Afričke unije zvanično prihvatile još u februaru ove godine.
Merkatorova mapa nastala je davne 1569. godine, djelo flamanskog kartografa Žerardusa Merkatora. Njena prvobitna svrha bila je sasvim praktična – pomoći evropskim mornarima da se snađu na otvorenom moru. Profesor kartografije Džejms Češir sa Londonskog univerzitetskog koledža objašnjava da je Merkator želio da prava linija na mapi odgovara pravoj liniji u stvarnosti kada se prati kompasni pravac. Da bi to postigao, morao je da razvuče mrežu linija prema polovima, zbog čega zemlje blizu ekvatora izgledaju manje nego što jesu, a one bliže polovima – veće. Upravo ta distorzija i danas je predmet kritika, jer, kako ističe kenijski geograf Kioko Muendo, mape nisu samo vodiči za putnike – one oblikuju način na koji se regioni doživljavaju politički i ekonomski. Po njemu, Merkatorova mapa implicitno je umanjivala percepciju Afrike i njenih ogromnih resursa, stanovništva i investicionih potencijala.
Projekcija „Jednaka Zemlja“, razvijena 2018. godine, nastoji da ispravi tu nepravdu prikazujući površine kopna proporcionalno tačno. Međutim, ni ona nije savršena – žrtvuje prave linije koje su Merkatorovu mapu činile idealnom za navigaciju, pa se ne može koristiti za mjerenje stvarnih udaljenosti.
Petersova mapa, koju je sedamdesetih godina prošlog vijeka osmislio njemački istoričar Arno Peters, pokušala je da riješi problem veličine na drugačiji način. Ona tačno prikazuje površine, ali nauštrb oblika – polarne oblasti su spljoštene, a predjeli oko ekvatora razvučeni. Rusija, na primjer, na ovoj mapi izgleda znatno manja nego inače.
Profesor Češir to sažima jednostavno: „Možete sačuvati površinu, ili oblik, ili udaljenost i pravac – ali ne sve odjednom, jer biste se u tom slučaju vratili na sferu.“
Postoje i druge projekcije, poput azimutalne ekvidistantne, koja prikazuje tačne udaljenosti od jedne odabrane centralne tačke – upravo takva mapa nalazi se na zastavi Ujedinjenih nacija, centrirana na Sjeverni pol. Postoji čak i verzija mape okrenuta naopačke, gdje su južne regije prikazane na vrhu.