Autori Džozef E. Šmic i Brajan T. Kenedi u tekstu objavljenom u ljetnjem izdanju Harvardskog časopisa za pravo i javnu politiku za 2026. godinu analiziraju šta angažman u Bosni i Hercegovini znači za interese američkog naroda. Polaze od stava da spoljna politika predsjednika Donalda Trampa svaki spoljni angažman mjeri pitanjem šta on donosi Americi.
Autori podsjećaju da je Bosna i Hercegovina nastala Dejtonskim mirovnim sporazumom iz 1995. godine, kojim je okončan rat i formirana Republika Srpska i Federacija Bosne i Hercegovine. Ističu da su se u julu 2026. godine desila tri važna događaja povezana sa ovom zemljom.
Prvo, 1. jula 2026. godine visoki predstavnik u Bosni i Hercegovini Kristijan Šmit podnio je ostavku, na dan kada su Sjedinjene Države slavile 250 godina nezavisnosti. Autori ga porede sa kraljem Džordžom III, navodeći da je donosio akte koje nazivaju „lažnim zakonodavstvom“.
Drugo, godišnjica početka američkog Revolucionarnog rata, kako pišu, podsjeća da se ratovi dešavaju i da se bezbjednost nikada ne smije uzimati zdravo za gotovo.
Treće, 13. jula 2026. godine lideri SNSD-a i HDZ-a saopštili su da se slažu sa stavom Ustavnopravnog odbora Predstavničkog doma Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine od 13. februara 2026. godine da visoki predstavnik nema ustavna ovlašćenja da donosi zakone. Prema navodima iz teksta, lider SNSD-a Milorad Dodik i lider HDZ-a BiH Dragan Čović izjavili su u Mostaru da su saglasni da sve odluke koje su nametnuli visoki predstavnici treba poništiti.
Autori tu zajedničku izjavu Srba i Hrvata povezuju sa prvom enciklikom pape Lava XIV, „Magnifica Humanitas“, ističući princip supsidijarnosti prema kojem odluke treba donositi na nivou najbližem građanima.
Zašto je Bosna i Hercegovina važna za bezbjednost SAD
Prema navodima teksta, bezbjednosni interes SAD proizlazi iz podatka da su, prema izvještaju Komisije za 11. septembar, dvojica od 19 otmičara aviona iz 2001. godine bili saudijski državljani koji su ranije otišli da se bore u Bosni tokom rata 1995. godine.
Pozivajući se na tekst Đorđa Kafiera, autori navode da je iranska vlada tokom rata 1992-95. godine intervenisala preko ajatolaha Ahmada Džanatija, koordinišući pomoć Bošnjacima u ime odbrane takozvanih mostazafana, odnosno ugnjetenih širom svijeta.
Autori zaključuju da danas tri naroda u Bosni i Hercegovini – katolički Hrvati, pravoslavni Srbi koji su više puta birali za lidera Milorada Dodika, i muslimani Bošnjaci – nude tri različita strateška odnosa koje SAD, prema njihovom mišljenju, treba da njeguju. Dodaju da suverena i prosperitetna Bosna i Hercegovina znači nova tržišta za američku energiju i kapital, nove izvore strateških minerala i manje prostora za islamske teroriste.
Autori zamjeraju što skoro tri decenije zemljom ne upravljaju lideri koje biraju njeni narodi, već neizabrani strani birokrata – posljednjih pet godina bivši njemački političar – čiji model upravljanja, kako tvrde, liči na onaj koji je Evropi donio stagnaciju privrede i energetsku zavisnost.
Kao dokaz, navode Izvještaj o investicionoj klimi američkog Stejt departmenta za 2025. godinu, koji opisuje zemlju sa složenim i fragmentisanim pravnim i regulatornim okvirom, slabim pravosuđem i političkom nestabilnošću koja odbija investitore.