Istorijski rezultat desničarske Alternative za Njemačku (AfD), koja se učvrstila kao druga najjača politička snaga u zemlji, mogao bi donijeti značajne posljedice po Balkan i položaj Srbije, ocjenjuje politikolog dr Neven Cvetićanin, naučni savjetnik na Institutu društvenih nauka i predsjednik Foruma za strateške studije.
U analizi za portal Mondo, Cvetićanin ocjenjuje da njeđmačka politika ulazi u fazu „realpolitike“, u kojoj pitanja Kosova i Metohije i pritisci na Beograd više ne bi imali istu težinu.
Rasterećenje oko Kosova
Prema njegovim riječima, odnosi Srbije i Njemačke više ne bi bili opterećeni pitanjem Kosova i Metohije u tolikoj mjeri, budući da su, kako navodi, čelnici AfD-a davali umjerenije izjave i pokazivali veće razumijevanje za poziciju Srbije. Cvetićanin smatra da bi prvi efekat bio rasterećenje odnosa dvije zemlje i pokušaj pronalaženja realističnijih rješenja.
On procjenjuje i da Njemačka pokušava da zaokruži sopstveni geopolitički prostor, okrećući se Centralnoj Evropi i Skandinaviji, jer smatra da se na širu EU i Balkan „preterano troši“. U takvoj rekonfiguraciji, ocjenjuje Cvetićanin, Srbiji bi se mogla pružiti šansa da postane regionalna sila.
Pozivajući se na poznatu Bizmarkovu doktrinu da „Balkan nije vrijedan kostiju jednog pomeranijskog grenadira“, analitičar ističe da se Njemačka vraća realpolitici u kojoj se priznaje stvaran odnos snaga na Balkanu, gdje Srbija, kao najmnogoljudnija i vojno najjača država regiona, ima značajnu ulogu. Upozorava, međutim, da bi Srbija taj proces trebalo da prati oprezno i bez euforije.
Dva scenarija za Balkan
Cvetićanin predviđa dva moguća scenarija odnosa nove njemačke desnice prema regionu. Prvi je nastavak dosadašnje politike proširenja, za koju smatra da nije opcija stranaka u usponu jer su uzdržane prema daljem širenju EU. Drugi scenario podrazumijeva da se balkanskim državama prepusti da same vode računa o bezbjednosnoj arhitekturi regiona – model koji, kako kaže, Sjedinjene Države pod Donaldom Trampom već primjenjuju prema Evropi.
Po njegovom mišljenju, najbolje bi bilo da se proces odvije institucionalno, evolutivno i bez velikih lomova, ali to, dodaje, umnogome zavisi i od strateških planova same Evrope prema Balkanu.
Kraj liberalnog modela
Politikolog ocjenjuje da tradicionalna podjela na ljevicu i desnicu više ne važi i da svjedočimo povratku realpolitici koju su zastupali državnici poput Bizmarka i Šarla de Gola, u kojoj primarna postaju bezbjednosna i strateška pitanja, kao i zaštita sopstvenih ekonomskih potencijala.
Cvetićanin smatra da je Evropska unija u procesu transformacije, što ne mora značiti njen raspad, ali znači kraj Evrope kakvu smo dosad poznavali. On ističe da je EU i dalje ekonomski gigant, ali da će morati da pronađe nove modele jer, kako ocjenjuje, postojeći liberalni koncept više nije održiv.