Cijene goriva u Evropskoj uniji dosegle su najviši nivo otkako Evropska komisija prati te podatke, a punjenje rezervoara od 50 litara benzinom sada košta oko 103 evra, dizelom 108 evra. O tome je u subotu, 19. septembra, izvijestio Euronews.
Litra benzina koštala je ponderisani prosjek EU od 2,063 evra od 14. septembra, dok je dizel dosegao 2,159 evra po litri. Riječ je o najvišim vrijednostima u seriji podataka Komisije koja počinje 2005. godine.
Maloprodajne cijene goriva naglo su porasle od izbijanja sukoba na Bliskom istoku, što je dodatno pojačalo inflacione pritiske. Inflacija energenata u eurozoni porasla je na 14,3% u avgustu, u odnosu na 10,3% u julu, prema podacima Evropske centralne banke.
Cijene su se znatno razlikovale širom EU. Benzin je bio najjeftiniji na Malti, 1,34 evra po litri, a najskuplji u Danskoj, 2,56 evra. Dizel se kretao od 1,21 evra po litri na Malti do 2,51 evra u Finskoj.
Zašto su cijene goriva tako visoke
Cijene goriva rastu mjesecima otkako je krajem februara izbio rat s Iranom i poremetio protok energije kroz Hormuški moreuz. Referentna cijena sirove nafte Brent porasla je iznad 126 dolara na vrhuncu sukoba, a u petak se trgovala po cijeni većoj od 104 dolara po barelu za isporuku sljedeći mjesec. Prije izbijanja rata, Brent je koštao oko 72 dolara po barelu.
Evropske isporuke sirove nafte suočavaju se s daljim poremećajima nakon što je Saudi Aramco za oktobar obavijestio najmanje dvije evropske rafinerije da neće dobiti naftu prema dugoročnim ugovorima, nakon napada na ključni naftovod kraljevstva prema Crvenom moru. To je, pozivajući se na upućene izvore, prenio Blumberg.
Osim cijene sirove nafte, na rast utiču i troškovi rafinisanja i marže. Stručnjaci Evropske centralne banke rekli su za Euronews Biznis da su marže na benzin vjerovatno već dosegle vrhunac u avgustu, ali da se ne očekuje da će marže na dizel dosegnuti najvišu tačku prije oktobra.
Od početka 2026. godine, ponderisana prosječna cijena benzina u EU porasla je za oko 29 procenata, dok je dizel poskupio za gotovo 40 procenata.
Da li cijene mogu dodatno porasti
U izjavi o monetarnoj politici Evropske centralne banke, objavljenoj 10. septembra, upozoreno je da bi ponovni poremećaji u snabdijevanju energijom mogli uzrokovati dalji rast cijena energije, i to duže nego što se trenutno očekuje.
Stručnjaci Evropske centralne banke naveli su da bi kraj sukoba na Bliskom istoku i obnova energetskih i rafinerijskih tokova bili ključni za pad cijena. Prekid rata, normalizacija protoka kroz Hormuški moreuz i obnova globalnih rafinerijskih aktivnosti mogli bi brzo sniziti cijene sirove nafte i goriva na pumpama.
Ipak, poremećaji u ruskim rafinerijskim kapacitetima mogli bi održati marže povišenim i u slučaju da se sukob na Bliskom istoku riješi.