Dvotrećinska većina potvrdila veto
Poslanici Narodne skupštine Republike Srpske su na 40. posebnoj sjednici dvotrećinskom većinom podržali veto srpskog člana Predsjedništva BiH Željke Cvijanović. Veto je uložen na odluku Denisa Bećirovića o imenovanju članova Komisije za očuvanje nacionalnih spomenika BiH.
Od 64 prisutna poslanika, u glasanju je učestvovao 61. Za potvrdu izjave glasalo je 59 poslanika, dok su dva bila protiv, čime je ispoštovan ustavni uslov o dvotrećinskoj podršci u roku od 10 dana, pa osporena odluka zvanično ne stupa na snagu.
Pored podrške vetu, Narodna skupština je usvojila i paket od 10 zaključaka koje su zajednički predložili klubovi poslanika SNSD, SDS, PDP, NPS-DNS, US i SPS.
Odbijanje nametanja identiteta i kritika bošnjačkog člana
U usvojenim zaključcima se naglašava da Narodna skupština RS odlučno odbacuje bilo kakve pokušaje nametanja vještačkog bosanskog identitetskog, kulturnog, istorijskog, vjerskog i etničkog kvalifikativa. Umjesto toga, zahtijeva se striktno poštovanje kulturnog, istorijskog i etničkog nasljeđa srpskog naroda u BiH, u skladu sa članom 6 Aneksa 8 Dejtonskog mirovnog sporazuma.
U zaključcima se ocjenjuje da su prilikom preglasavanja u Predsjedništvu BiH flagrantno prekršene odredbe Ustava BiH, te da su članovi Predsjedništva iz reda bošnjačkog i hrvatskog naroda svjesno prekršili Poslovnik o radu te institucije. Parlament je upozorio da u slučaju nastavka bespravnog djelovanja u postupku imenovanja, Republika Srpska neće prihvatiti legitimitet tako formirane Komisije. Nadležne institucije će u tom slučaju preduzeti sve pravne mjere kako bi se spriječilo priznavanje bilo kakvih pravnih posljedica rada takvog tijela.
Takođe, odbačen je svaki pokušaj redefinisanja, prisvajanja ili osporavanja prava srpskog naroda i Srpske pravoslavne crkve (SPC) na očuvanje, zaštitu i autentično tumačenje sopstvenog materijalnog i nematerijalnog kulturnog nasljeđa.
Apel UNESCO-u i zaštita nadležnosti Srpske
Poseban dio zaključaka odnosi se na međunarodne organizacije i pokušaje manipulacije:
🔵 Osuđivanje obmane: Narodna skupština osuđuje pokušaje bošnjačkog člana Predsjedništva da u postupku imenovanja dovede u zabludu UNESCO i njenog generalnog direktora.
🔵 Zahtjev za legalnost: Traži se da se imenovanje članova Komisije hitno vrati u legalne okvere i da sastav odražava princip prenosa odgovornosti na domaće institucije.
🔵 Stop prekoračenju ovlašćenja: Osuđuje se svako djelovanje Komisije izvan dejtonskih okvira, naročito pokušaji da se pod maskom zaštite spomenika ograničavaju nadležnosti RS u oblasti prostornog uređenja i raspolaganja imovinom.
Zaduženja za Vladu i institucije Republike Srpske
Završnim zaključcima Narodna skupština je pozvala Vladu RS, nadležna ministarstva, Republički zavod za zaštitu kulturno-istorijskog i prirodnog nasljeđa, Pravobranilaštvo i lokalne zajednice da maksimalno pojačaju saradnju i pruže stručnu podršku predstavniku iz Republike Srpske u ovoj Komisiji. Cilj je sistematsko praćenje postupaka i blagovremeno sprečavanje izlaska iz pravnih okvira.
Vlada Republike Srpske i druge institucije dodatno su zadužene da izvrše detaljnu analizu pravnih i faktičkih posljedica svih dosadašnjih akata i aktivnosti Komisije za očuvanje nacionalnih spomenika na teritoriji Republike Srpske. Tamo gdje se utvrdi da je Komisija zadirala u nadležnosti Republike Srpske bez jasnog pravnog uporišta, biće preduzete institucionalne mjere radi otklanjanja nepravilnosti.
Ovim je 40. posebna sjednica Narodne skupštine okončana, nakon čega je parlament nastavio rad po ranije prekinutoj 39. redovnoj sjednici.