Da li se pravilno kaže Vaskrs ili Uskrs? Dok neki insistiraju na „srpskom, pravoslavnom“ izrazu, drugi brane upotrebu riječi Uskrs kao dio narodnog jezika, a opet nailaze na kritiku da je riječ „zapadnog porijekla“.
A onda kreće lavina pitanja: Da li je „Hristos vaskrse“ ispravno? Ili možda „voskrese“? Gdje nestaje „Uskrsnu“ i da li je uopšte važno? Odgovore na ova pitanja donosi struka, a prenosi Glas Srpske.
Značenje izraza Vaskrs i Voskresenije
Vaskrs je srpskoslovenski oblik koji pripada srpskom crkvenom i književnom jeziku, koji se do sredine XVIII vijeka upotrebljavao u svim krajevima pod upravom Srpske pravoslavne crkve.
Voskresenije je ruskoslovenski oblik i riječ je o staroslovenskom jeziku ruske redakcije koji je danas jezik srpske crkve. Naime, srpskoslovenski jezik kao zvanični crkveni jezik Srbi su sredinom XVIII vijeka zamijenili ruskim crkvenim jezikom. U tom crkvenom jeziku riječi se izgovaraju na ruski način – sa „o“ u prvom slogu, pa se tako kaže – Voskresenije, voskresnuti, voskrese.
Uskrs u narodnom jeziku
S druge strane, Uskrs je izraz koji pripada narodnom jeziku. Nastao je spontano, kao pojednostavljena verzija složenijih crkvenih izraza, u skladu s prirodnim razvojem govora. Iako nije dio crkvene terminologije, potpuno je validan oblik u svakodnevnoj upotrebi.
Profesor pripravnik Bogoslovije Svetog Arsenija u Sremskim Karlovcima, Ivan Neđić, objašnjava da se oblik Vaskrs zadržao u crkvenoj upotrebi zbog svoje veze sa originalnim staroslovenskim izrazima. „Ovaj oblik je bliži originalnom staroslovenskom izrazu. Koliko se ovaj način izražavanja sačuvao u crkvenoj svijesti svjedoče i nazivi drugih praznika kao što su Vaznesenje ili Vavedenje. Teško je da ćete čuti da neko kaže praznik Uznesenja, a većina će reći Uskrs“, objašnjava Neđić.
Nema podjele na katolički i pravoslavni naziv
Nema govora o tome da su neki nazivi ovog praznika katolički, a drugi pravoslavni. Postoji samo Uskrs (srpski narodni izraz), Vaskrs (srpskoslovenski književni i crkveni oblik) i Voskresenije (ruskoslovenski oblik i današnji srpsko-crkveni izraz).
„Negativna konotacija na riječ Uskrs razvila se u određenim krugovima u periodu posljednjih nemira na prostorima Balkana, te je ta riječ povezana sa rimokatoličkim nazivom. Međutim, ovo je činjenica koja ne smije da se dovodi u vezu sa hrišćanskim etosom, te nijedna interpretacija riječi ne može da umanji značaj ovog spasonosnog Praznika“, ističe Neđić.
Suština je važnija od izraza
Iako „Hristos uskrsnu“ nije dio uobičajenog crkvenog izraza, oblici „Hristos vaskrse“ i „Hristos voskrese“ su potpuno ispravni i ravnopravno se koriste. Na kraju, suština praznika ne leži u prefiksima i padežima, već u poruci koju nosi – poruci nade, života i pobjede nad smrću.