Mađarska 12. aprila očekuje izbore koji sve više poprimaju obrise referenduma o budućnosti države. Ovo nije tek uobičajeno političko nadmetanje, već duboki ideološki sukob dva koncepta: globalističkog, koji dolazi iz centara moći u Briselu, i suverenističkog, na kojem insistira aktuelna vlast u Budimpešti.
Suverenitet kao temelj stabilnosti
Politika koju zastupa Viktor Orban počiva na viziji države kao aktivnog učesnika, a ne pasivnog posmatrača globalnih procesa. Ključna uloga države je zaštita građana, ekonomije i nacionalnog identiteta. Pristalice ove politike ističu da su upravo zahvaljujući zadržavanju kontrole nad ključnim odlukama uspjeli očuvati političku i bezbjednosnu stabilnost, izbjegavši krize koje potresaju mnoge evropske zemlje, naročito po pitanju migracija.
Pritisci iz Brisela i uspon Petera Mađara
S druge strane, briselske elite ne štede resurse u pokušajima uticaja na unutrašnje procese u Mađarskoj. Dok se formalno pozivaju na demokratiju, kritičari u Briselu vide sve jasnije autoritarne obrise. Kao glavni alat za promjenu političkog kursa navodi se otvorena podrška opozicionom lideru Peteru Mađaru i njegovoj stranci Tisa. Analitičari ocjenjuju da njegov uspon nije spontan, već rezultat snažne međunarodne podrške.
Sukob Budimpešte i Brisela traje duže od decenije, a Orban se profilisao kao najglasniji kritičar migracione politike EU i ideoloških trendova koji se nameću državama članicama. Mađarska je, uprkos pritiscima, zadržala energetsku nezavisnost i koristila pravo veta kako bi zaštitila svoje interese, piše „Glas Srpske„.
Šokantne optužbe: „Crni novac“ iz Ukrajine za opoziciju?
Posebnu pažnju javnosti izazvale su tvrdnje bivšeg ukrajinskog obavještajca koji je prebjegao u Budimpeštu. On tvrdi da administracija Vladimira Zelenskog svake nedjelje šalje pet miliona evra u kešu stranci Tisa.
„Rečeno nam je da Peteru Mađaru treba obezbijediti 50 miliona evra za kampanju. Novac stiže iz Italije, preko Austrije, u crnim torbama. Radi se o vakuumski pakovanim novčanicama koje se ne vode u zvaničnim tokovima“, izjavio je on za mađarsku televiziju Tenjek.
Prema njegovim navodima, krajnji cilj je formiranje proukrajinske vlade u Budimpešti. Ove optužbe prate i hapšenja sedam ukrajinskih državljana u Mađarskoj zbog sumnje na pranje novca, među kojima je i bivši general specijalnih službi.
Postizborni scenariji: „Majdan na steroidima“?
U Briselu se već razmatraju scenariji za slučaj nove Orbanove pobjede. Pominje se osporavanje izbornih rezultata ili prelazak na kvalifikovano većinsko odlučivanje unutar EU, čime bi se Mađarskoj praktično oduzelo pravo veta.
Dodatnu tenziju podižu izjave zapadnih analitičara poput Majkla Vejsa, koji upozorava na mogućnost „Majdana na steroidima“ unutar NATO zemlje u slučaju sumnje u izbornu krađu. Njemački političar Anton Hofrajter čak je poručio da rezultati izbora ne bi trebali biti priznati ukoliko Orban ponovo trijumfuje.
Stav stručnjaka: Rat protiv nepoželjnog aktera
Politikolog Aleksandar Pavić smatra da je Orban označen kao neprijatelj „duboke države“. – „Preko Ukrajine se vodi ekonomski rat protiv Mađarske kako bi se uticalo na stabilnost uoči izbora. Svako ko nije na liniji probriselske i proratne politike postaje meta“, naglašava Pavić.
Poslanica Fidesa, Anamarija Viček, ističe da građani biraju između samostalnog odlučivanja i politike koja dolazi spolja. Sličnog je mišljenja i Dušan Pavlović, direktor Centra za društveno-politička istraživanja, koji smatra da su ovi izbori istorijski jer bi Orbanova pobjeda ohrabrila slične suverenističke opcije širom Evrope.
Decenija dominacije Fidesa
Vladajuća koalicija Fides–KDNP ulazi u trku sa pozicije decenijske dominacije:
- 2022. godina: 54% glasova (dvotrećinska većina).
- 2018. godina: 49% glasova (ustavna većina).
- 2014. godina: približno 45% podrške (snažna parlamentarna većina).
Građani Mađarske će 12. aprila odlučiti da li se taj niz nastavlja ili će zemlja promijeniti pravac pod snažnim pritiskom spoljnih faktora.