Piše: dr Radomir Pavlović
FAKOVIĆI 1942–1992.
Danas je Udruženje „Most“ sa Srpskom pravoslavnom crkvom (Parohija Fakovići i Kravica) uz prisustvo profesora i učenika iz SŠC Srebrenica održalo parastos za sve ubijene Srbe u aprilu 1942. godine i istorijski čas koji su držali profesori istorije Stefan Milosavljević i Miloš Kovačević.
Prvi masovni pokolj srpskog stanovništva Srebreničkog sreza izvršila je zloglasna Francetićeva Crna legija u toku aprila 1942. godine. Oni su klali sve što im se našlo na putu. Veliki broj srpske nejači stradao je u pokušaju da pređe rijeku Drinu i spas nađe u Srbiji. U selu Fakovići u jednoj kafani ustaše su zatvorile preko 200 ljudi, žena i djece koje su pohvatale između rijeke Drine i Fakovića, a zatim ih iste noći brutalno pobili. Njih 56 ustaše su zaklale pred kućom sveštenika iz Fakovića, a njihove leševe pobacale u Drinu. Ostalih 179 žrtava ustaše su pobile iz mitraljeza i zatrpale u dvije unaprijed pripremljene jame u Fakovićima. Leševi su bili tako plitko zatrpani da su odijela leševa virila kroz nabacanu zemlju.
Srbe su tjerali iz Krnjića, Kolara, Pribojevića, Božića, Bujakovića, Skelana, Crvice, Žljepca i svih okolnih sela. Danas na parastosu su bili potomci njihovi poput Miloša Katanića, Dragića Glišića, Slobodana Milovanovića, Radojka Jevtića. Na tom mjestu je danas u Fakovićima osveštana spomen-ploča na kojoj piše: „Na području Srebreničkog sreza tokom Drugog svjetskog rata u genocidu Nezavisne države Hrvatske nad srpskim narodom ubijena su 2262 lica od čega je 430 djece u pokolju srpskog civilnog stanovništva koji su počinili Hrvati i muslimani pripadnici 29 stajaće bojne natporučnika Josipa Kurelca. Masovna ubistva bila su aprila 1942. godine kada su ustaše u jednom danu ubile 179 Srba i pobacali u dvije jame koje su bile unaprijed iskopane kod crkve u Fakovićima“.
Ista sudbina Srba u Fakovićima desila se 5. oktobra 1992. godine kada su muslimanske snage iz Srebrenice predvođene Naserom Orićem napale Fakoviće tačno u podne. Mještani su u tom trenutku uglavnom bili na svojim njivama i radili. Prvo su zapaljeni okolni zaseoci, a onda je uslijedio i napad na Fakoviće. Ubili su tog dana muslimani iz Srebrenice 25 Srba, među kojima je bilo i 9 žena. Bio je to pravi masakr sa iživljvanjem nad žrtvama.
Savka Đokić je opisala kako su izgledala tijela njenog sina Svetozara i muža Sretena: „Desno oko mu je bilo izvađeno, desna ruka polomljena, imao je rane na grudima, a Sretenovo tijelo bilo je bez glave i desne ruke“.
Dan poslije napada u jednoj kući pronađen je dječak koga su muslimani osunetili i ostavili mu u njedrima knjižicu ispisanu na arapskom jeziku. U Fakovićima i okolini tokom posljednjeg rata ubijeno je 49 Srba i popaljeno oko 200 kuća. Najstarija žrtva bio je Danilo Đurić čiji posmrtni ostaci još nisu pronađeni. Dragana Ilić svjedoči da su joj u napadu muslimanskih snaga na selo Fakoviće ubijeni otac Radomir, stric Radoje, strina Slavka, više rođaka i djed Danilo Đurić. Za zločine nad srpskim civilima u Fakovićima još niko nije odgovarao.
Udruženje „Most“ je u ovoj i prošloj godini postavilo ploče na mjestima masovnih ubistava Srba na Drini u toku NDH i to u Skelanima, Crvici, Žljepcu i danas u Fakovićima. Danas su učenici SŠC Srebrenica mogli da čuju na istorijskom času kod ovog spomenika o masovnim zločinima nad srpskim narodom Fakovića kako tokom 1942. tako i tokom 1992. godine. Geneza zločina je ista. Izvršioci isti i 1942. i 1992. Cilj je etnički očistiti srpsko stanovništvo sa rijeke Drine.
dr Radomir Pavlović