NATO agresija na Saveznu Republiku Jugoslaviju, koja je počela na današnji dan 1999. godine bez odobrenja Savjeta bezbjednosti UN-a, podsjetnik je na 78 dana bespoštednog razaranja i stradanja hiljada nevinih žrtava.
Dan sjećanja na stradale biće obilježen večeras u Vranju kod Spomenika žrtvama agresije. Obilježavanju na platou Galerije Narodnog muzeja prisustvovaće i ministar rada i boračko-invalidske zaštite Republike Srpske, Radan Ostojić, prenosi „RTRS„.
Početak napada bez dozvole UN-a
Agresija NATO-a na Saveznu Republiku Jugoslaviju počela je 24. marta 1999. godine u večernjim časovima, bez odobrenja Savjeta bezbjednosti UN. Prvi projektili pali su na kasarnu u Prokuplju u 19.53 časova, a ubrzo su uslijedili napadi na Prištinu, Kuršumliju, Batajnicu i Straževicu. Prema saopštenju Generalštaba Vojske Jugoslavije, samo u prvom naletu oko 20.45 časova gađano je više od 20 objekata. Napadi su započeti sa brodova u Jadranu i iz četiri vazduhoplovne baze u Italiji.
Bilans stradanja: Ubijeno 2.500 civila, među njima 89 djece
Tokom 78 dana bespoštednog bombardovanja, ubijen je 1.031 pripadnik Vojske i policije, dok je poginulo oko 2.500 civila, od kojih 89 djece. Ranjeno je oko 6.000 civila (među njima 2.700 djece), kao i 5.173 vojnika i policajaca, dok se 25 osoba i dalje vodi kao nestalo. Gotovo da nema grada u Srbiji koji se nije našao na meti tokom 2.300 udara, u kojima je bačeno 22.000 tona projektila, uključujući 37.000 zabranjenih kasetnih bombi i onih punjenih osiromašenim uranijumom.
Izgovori i stvarni događaji
Naredbu za napad dao je Havijer Solana generalu Vesliju Klarku, a kao izgovor iskorišćeni su događaji u Račku i neuspjeh navodnih pregovora u Rambujeu i Parizu. Svjetskoj javnosti je agresija predstavljena kao rješavanje humanitarne krize na Kosovu i Metohiji. U stvarnosti, na tom prostoru se dogodila serija terorističkih akata takozvane OVK protiv snaga bezbjednosti i civila. Pošto je Skupština Srbije potvrdila da ne prihvata strane trupe na svojoj teritoriji, uz prijedlog da UN nadgledaju mir, započeli su vazdušni udari.
Razorena infrastruktura i privreda
Uništen je ogroman dio infrastrukture:
- Stambeni objekti: Razoreno ili oštećeno oko 25.000 zgrada i kuća.
- Saobraćaj: Onemogućeno 470 km puteva i 595 km pruga, srušeno 38 mostova, a oštećeno 14 aerodroma.
- Institucije: Oštećeno 19 bolnica, 20 domova zdravlja, 18 vrtića i 69 škola.
- Privreda: Uništena trećina elektroenergetskog kapaciteta, bombardovane rafinerije u Pančevu i Novom Sadu, te pogođeno 176 spomenika kulture.
Posebno odjekuju napadi na zgradu RTS-a 23. aprila (16 poginulih), zgradu TV Novi Sad na Dan slobode medija, te kinesku ambasadu u Beogradu 7. maja. Procjene materijalne štete kreću se od 30 do čak 100 milijardi dolara.
Otpor i kraj agresije
Iako je NATO negirao gubitke, u Muzeju vazduhoplovstva u Beogradu čuvaju se ostaci srušenih aviona F-117 (čuveni „nevidljivi“ oboren u Buđanovcima), F-16, te brojnih bespilotnih letjelica i projektila. Ruska agencija APN objavila je tada da je NATO izgubio više od 400 vojnika i preko 60 letjelica.
Agresija je obustavljena potpisivanjem Vojno-tehničkog sporazuma kod Kumanova 9. juna 1999. godine. Posljednji projektili pali su 10. juna kod Kosovske Kamenice i na kasarnu u Uroševcu. Savjet bezbjednosti UN usvojio je Rezoluciju 1244, a u sastavu KFOR-a na Kosovo i Metohiju upućeno je 37.200 vojnika.