Trenutna inflacija u Republici Srpskoj dovela je do toga da su cijene proizvoda i usluga u februaru ove godine u prosjeku više za 3,6 odsto u odnosu na isti mjesec prošle godine. Iako statistika bilježi blagi rast u poređenju sa januarom, dešavanja na globalnom tržištu nafte početkom marta ukazuju na to da bi inflatorni pritisci mogli postati znatno snažniji.
Šta je najviše poskupjelo?
Prema podacima Republičkog zavoda za statistiku, rast cijena zabilježen je u deset od ukupno 12 glavnih odjeljaka potrošnje:
- Stanovanje (+9,5%): Uslovljeno skokom cijena ogrevnog drveta i peleta (17%), te usluga vodosnabdijevanja (13,1%).
- Zdravstvo (+9,4%): Najveći uticaj imalo je drastično poskupljenje bolničkih usluga od 139,1%.
- Restorani i hoteli (+6,3%): Prvenstveno zbog rasta cijena smještaja.
- Rekreacija i kultura (+6%): Putni aranžmani skuplji su za petinu (20,3%).
- Hrana i bezalkoholna pića (+4%): Voće je skuplje za 11,1%, dok su bezalkoholna pića zabilježila rast od 13,6%.
Rijetka pojeftinjenja
Samo su dva sektora zabilježila pad cijena na godišnjem nivou:
- Odjeća i obuća (-3,6%): Zahvaljujući sezonskim sniženjima.
- Prevoz (-3,5%): Zbog nižih cijena avionskih karata (16,8%), mada se očekuje da će ovaj trend biti prekinut skokom cijena goriva.
Analiza stručnjaka: Uticaj cijena nafte
Predrag Mlinarević, profesor na Ekonomskom fakultetu Univerziteta u Istočnom Sarajevu, smatra da rast cijena nafte predstavlja tipični „šok ponude“ sa velikim inflatornim potencijalom.
– Uticaj na ukupnu inflaciju zavisiće od dužine trajanja rata u Iranu i problema sa rutama za snabdijevanje sirovom naftom. Sprečavanje zloupotreba u svrhu sticanja ekstraprofita zavisiće od kvaliteta inspekcijskog nadzora. Kombinacija mjera u vidu smanjenja nameta na naftne derivate i kontrola marži mogli bi obuzdati ovaj inflatorni talas – naveo je Mlinarević za Nezavisne novine.