Boračka organizacija Republike Srpske (BORS) ponovila je svoj čvrst stav da 1. mart ne može biti nikakav praznik, već isključivo datum koji simbolizuje početak tragičnog sukoba. Iz ove organizacije apeluju na nadležne institucije da se ovaj dan u Republici Srpskoj zvanično proglasi danom žalosti.
Inicijativa zasnovana na činjenicama
Predsjedništvo BORS-a je još 2025. godine donijelo zaključak kojim se traži da se ovaj datum obilježava kao dan žalosti, smatrajući taj prijedlog potpuno opravdanim. Za srpski narod, 1. mart 1992. godine je direktna asocijacija na početak rata u BiH i velika stradanja koja su uslijedila, prenosi „RTRS„.
U saopštenju se podsjeća na ključne događaje koji su odredili karakter ovog datuma:
- Nelegitimni referendum: Održan protiv volje srpskog naroda, s ciljem secesije BiH od Jugoslavije.
- Krvava svadba na Baščaršiji: Mučko ubistvo Nikole Gardovića, ranjavanje pravoslavnog sveštenika i paljenje srpske trobojke.
- Uvertira u rat: Nakon ovih događaja uslijedili su upadi Hrvatske vojske u Bosanski Brod (3. marta) te zločini u Sijekovcu i Kupresu, što je bio direktan uvod u građanski rat.
Dva pogleda na istoriju
Dok se u dijelu Federacije BiH ovaj datum obilježava kao takozvani „dan nezavisnosti“, u Republici Srpskoj on ostaje upamćen kao okidač za sukobe u kojima je srpski narod podnio ogromne žrtve.
Iz BORS-a napominju da Republika Srpska ne slavi datume koji razdvajaju, već 21. novembar – dan kada je u Dejtonu potpisan mir koji je okončao rat.