LIFESTYLEPriče

Karađorđevići lobiraju da im se vrati zlato iz Amerike

Prestolonaslednik Aleksandar angažovao je, preko američkog biznismena Džona Džeja Kamara, lobističku kuću Park Stratedžis iz Njujorka, koju vodi bivši senator Alfons Damato, kako bi mu pomogli da američke vlasti deblokiraju zlato Karađorđevića, koje stoji u trezorima američkih Federalnih rezervi još od II svetskog rata, prenose srpski mediji.

Vijest o lobističkim aktivnostima srpskog prestolonaslednika zapravo i nije nova. Objavio ju je prije skoro godinu dana američki veb portal opensecrets.org, koji je glasilo Centra za odgovornu politiku. Prestolonaslednik Aleksandar traži da se njegovoj porodici vrati dio zlata koje su američke Federalne rezerve zaplijenile početkom II svjetskog rata. Radi se o 41 667 kilograma zlata, među kojima se navodno nalazi i dio ličnog zlata Karađorđevića.

Troškove lobiranja, prema javno dostupnim podacima plaća Kamaro i do sada je na račun lobističke firme uplaćeno 260 000 dolara – 2018, kada je saradnja počela, ovaj biznismen iz Ohaja platio je Damatovoj firmi 20 000 dolara, dok je naredne godine platio četiri puta po 60 000 dolara.

Fama o zlatu izmišljena je kako bi se Karađorđevići oblatili

O zlatu koje je sa kraljem Petrom II napustilo zemlju tokom Aprilskog rata ispredaju se različite legende, a napisi u medijima o zlatu Karađorđevića još uvijek raspaljuju maštu – često se u ovim legendama mješa šta je imovina nekadašnje kraljevine sa onim što je bila lična imovina srpske i jugoslovenske kraljevske dinastije, piše Sputnik.

Fama o zlatu Karađorđevića, prema riječima istoričara Miloša Timotijevića, autora studije „Zlato četnika i partizana – dekonstrukcija jednog mita“, traje od 1941.

„Prvo je nemački okupator insistirao na svemu tome, pa komunisti tokom rata, a naročito nakon 1945, jer simbolika zlata ima snažno uporište u mitologiji srpskog naroda i svih drugih naroda sveta. Na taj način su želeli da oblate Karađorđeviće, da su uzeli narodne pare, narodno blago, i da su ga potrošili. To je, prosto, bio deo njihove propagande“, objašnjava istoričar za Sputnik.

Jugoslavija je pred početak rata, marta 1941, u svojim trezorima imala 84,5 tona zlata. Poređenja radi, danas Srbija ima najveće zlatne rezerve u regionu i one iznose 32 tone ovog plemenitog metala. Zlato koje Karađorđevići potražuju preneto je u SAD pred početak rata, iz straha da bi u slučaju ratnog poraza ono moglo da padne u ruke neprijatelja.

„Sudbina čehoslovačkog zlata, koje je 1938. pripalo Njemačkoj, uslovila je da Poljska, Norveška i Jugoslavija svoje zlato najprije prebace u Veliku Britaniju, a kasnije u SAD“, kaže Timotijević.

Od 84,5 tona zlata, 20 tona prodato je u Americi, jer je tadašnje američko zakonodavstvo državama u ratu zabranjivalo plaćanja u zlatu, tako da su jugoslovenske rezerve iznosile 64,5 tona zlata. Od te količine, 11,2 tone bilo je u Londonu, a 41,6 tona u Njujorku. U Jugoslaviji je ostalo oko 10,7 tona zlata, navodi Timotijević.

Zlato koje ostalo u Jugoslaviji, prebačeno je iz Beograda u unutrašnjost zemlje – 1,1 tona sklonjena je u Sarajevo, a 9,6 tona u Užice. Tokom Aprilskog rata, to je zlato transportovano prvo do Mostara, a zatim do Nikšića. Oko 600 kilograma tog zlata ponijela je sa sobom kraljevska vlada za London. Ovo zlato predmet je posebnih legendi.

Timotijević tvrdi da je svo zlato, ono koje je smatrano državnom imovinom Jugoslavije vraćeno Titovoj Jugoslaviji. Zlato koje se nalazilo u trezorima Federalnih rezervi SAD, vraćeno je 1948, kada su jugoslovenske vlasti potpisale dva sporazuma sa SAD – prema prvom sporazumu, dio zlata u vrijednosti od 17 miliona dolara iskorišćen je za odštetu američkim državljanima kojima je u Jugoslaviji konfiskovana imovina. Prema odredbama drugog sporazuma, Vašington je deblokirao jugoslovensko zlato u vrijednosti od 47 miliona dolara, ali je zadržao 17 miliona dolara u zlatu, što je tada iznosilo oko 15 tona dragocjenog metala.

U švajcarskim bankama da, ali u američkim…

S obzirom da je problem zlata kraljevine Jugoslavije riješen 1948, do sada se nije postavljalo pitanje, barem ne javno, ima li u američkim trezorima ličnog zlata srpske kraljevske porodice. Stoga vijest o lobističkim aktivnostima prestolonaslednika zvuči iznenađujuće, čak senzacionalno.

Problem je, prema Timotijevićevom mišljenju, u tome što se ne zna koliko je tačno bilo ličnog zlata porodice Karađorđević. Petar II Karađorđević i porodica Karađorđević imali su sopstveno zlato, zlato koje nije pripadalo državi, nego je bilo privatna svojina, objašnjava on. I jugoslovenske komunističke vlasti pravile su procjenu imovine kralja Petra II, ali ni u njihovim izvještajima ne pominje se privatno zlato Karađorđevića u Americi.

„Komunisti su 1953. napravili jedan elaborat o tome šta kralj Petar II posjeduje u inostranstvu i tada su zaključili da posjeduje akcije Borskog rudnika, obveznice francuskih željeznica u vrijednosti od 600 000 franaka, akcije petrolejskih kompanija u Americi, akcije pariskog metroa, poluge od 200 kilograma zlata u švajcarskim bankama i preko 4000 akcija Beogradske zadruge. Koliko je iznosila vrijednost akcija ne možemo sada da procjenimo, ali zaključak je da je imao zlato u švajcarskim bankama“, kaže Timotijević.

Tagovi
Back to top button
Close
Close